วันที่ 30 สิงหาคม 2569 รองศาสตราจารย์ ดร.อภินันท์ สุวรรณรักษ์ คณบดีคณะเทคโนโลยีการประมงและทรัพยากรทางน้ำ มหาวิทยาลัยแม่โจ้ เข้าร่วมการประชุมหารือเร่งด่วนกรณีตรวจพบสารปนเปื้อนในพื้นที่ลุ่มน้ำกกตอนบน ณ ห้องประชุมองค์การบริหารส่วนตำบลท่าตอน อำเภอแม่อาย จังหวัดเชียงใหม่ ตามคำเชิญของมูลนิธิร่มโพธิ์ ร่วมกับสภาเกษตรจังหวัดเชียงใหม่ และองค์การบริหารส่วนตำบลท่าตอน เพื่อร่วมแลกเปลี่ยนข้อมูลทางวิชาการ วิเคราะห์สถานการณ์ และกำหนดแนวทางรับมือผลกระทบต่อประชาชนและระบบนิเวศลุ่มน้ำกก
ในการประชุมครั้งนี้ รองศาสตราจารย์ ดร.อภินันท์ สุวรรณรักษ์ ได้นำเสนอผลงานวิจัยและข้อมูลทางวิชาการด้าน นิเวศวิทยาทางน้ำ คุณภาพสิ่งแวดล้อม และผลกระทบจากกิจกรรมเหมืองแร่ในประเทศเพื่อนบ้านที่เชื่อมโยงกับระบบแม่น้ำข้ามพรมแดน โดยอธิบายความสัมพันธ์ตั้งแต่กิจกรรมในพื้นที่ต้นน้ำ การเปลี่ยนแปลงคุณภาพน้ำและตะกอนดิน การปนเปื้อนของโลหะหนัก ไปจนถึงผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นต่อสิ่งมีชีวิตและโครงสร้างของระบบนิเวศทางน้ำ
ประเด็นสำคัญที่นำเสนอ ได้แก่ ผลกระทบของ ตะกอนจากกิจกรรมเหมืองแร่ต่อแหล่งอาศัยและห่วงโซ่อาหารในแม่น้ำ เนื่องจากตะกอนละเอียดที่สะสมและปกคลุมพื้นท้องน้ำสามารถลดการส่องผ่านของแสง กระทบต่อสาหร่ายและสิ่งมีชีวิตหน้าดินซึ่งเป็นฐานอาหารสำคัญ ก่อนส่งผลต่อเนื่องไปยังแมลงน้ำ ลูกปลา ปลากินพืช และปลากินเนื้อ ขณะเดียวกัน การปนเปื้อนของโลหะหนักในระยะยาวอาจส่งผลต่อการเจริญเติบโต การสืบพันธุ์ และความสมบูรณ์ของประชาคมสัตว์น้ำ จึงจำเป็นต้องประเมินผลกระทบในระดับ “ระบบนิเวศทั้งระบบ” ไม่ใช่พิจารณาเฉพาะค่าความเข้มข้นของสารปนเปื้อนในน้ำเพียงอย่างเดียว
นอกจากนี้ ยังได้เสนอให้การเฝ้าระวังลุ่มน้ำกกดำเนินการอย่างเป็นระบบและต่อเนื่อง โดยเชื่อมโยงการตรวจ น้ำ–ตะกอนดิน–สิ่งมีชีวิตทางน้ำ–สัตว์น้ำ–ห่วงโซ่อาหาร เข้าด้วยกัน เพื่อทำความเข้าใจเส้นทางการเคลื่อนย้ายและการสะสมของสารปนเปื้อน รวมถึงใช้ข้อมูลเชิงพื้นที่และช่วงเวลาในการประเมินการเปลี่ยนแปลงของระบบนิเวศและความเสี่ยงต่อประชาชนได้แม่นยำยิ่งขึ้น
ที่ประชุมยังได้ร่วมทบทวนข้อมูลการตรวจน้ำ ดิน และพืชอาหารจากหน่วยงานและสถาบันการศึกษาที่เกี่ยวข้อง ซึ่งมีรายงานการตรวจพบสารปนเปื้อนประเภทโลหะหนักบางชนิด ได้แก่ สารหนู (Arsenic) แคดเมียม (Cadmium) และตะกั่ว (Lead) ในตัวอย่างบางรายการ พร้อมหารือแนวทางการตรวจติดตามเพิ่มเติม การประเมินความเสี่ยงต่อสุขภาพและความปลอดภัยทางอาหาร ตลอดจนการสื่อสารข้อมูลให้ประชาชนสามารถเข้าใจและนำไปใช้ลดความเสี่ยงได้อย่างเหมาะสม
รองศาสตราจารย์ ดร.อภินันท์ สุวรรณรักษ์ กล่าวว่า การแก้ไขปัญหามลพิษในแม่น้ำข้ามพรมแดนจำเป็นต้องอาศัยข้อมูลทางวิทยาศาสตร์ที่ตรวจสอบได้ การติดตามอย่างต่อเนื่อง และความร่วมมือจากหลายภาคส่วน โดยเฉพาะการมองแม่น้ำในฐานะระบบนิเวศที่เชื่อมโยงตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำ เพราะผลกระทบที่เกิดขึ้นกับตะกอน สิ่งมีชีวิตขนาดเล็ก และสัตว์น้ำ สามารถส่งต่อไปยังความมั่นคงทางอาหาร สุขภาพ และวิถีชีวิตของประชาชนได้
การเข้าร่วมประชุมครั้งนี้สะท้อนบทบาทของ คณะเทคโนโลยีการประมงและทรัพยากรทางน้ำ มหาวิทยาลัยแม่โจ้ ในฐานะที่พึ่งทางวิชาการของชุมชน ในการนำองค์ความรู้และงานวิจัยด้านนิเวศวิทยาทางน้ำ สัตว์น้ำ และการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม มาสนับสนุนการแก้ไขปัญหา มลพิษข้ามพรมแดน บนฐานของหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ เพื่อร่วมคุ้มครองระบบนิเวศลุ่มน้ำ ความปลอดภัยทางอาหาร สุขภาพ และคุณภาพชีวิตของประชาชนอย่างยั่งยืน
30 August 2026 – Associate Professor Dr. Apinun Suvarnaraksha, Dean of the Faculty of Fisheries Technology and Aquatic Resources, Maejo University, participated in an urgent consultation meeting regarding the detection of contaminants in the upper Kok River Basin. The meeting was held at the Tha Ton Subdistrict Administrative Organization Conference Room in Mae Ai District, Chiang Mai Province, at the invitation of the Rompho Foundation, in collaboration with the Chiang Mai Provincial Agriculture Council and the Tha Ton Subdistrict Administrative Organization. The event brought together stakeholders to exchange academic information, assess the situation, and discuss response measures to address potential impacts on local communities and the aquatic ecosystem of the Kok River Basin.
During the meeting, Associate Professor Dr.Apinun Suvarnaraksha presented research findings and scientific information on aquatic ecology, environmental quality, and the impacts of mining activities in neighboring countries that are connected to transboundary river systems. His presentation explained the links between upstream mining activities, changes in water and sediment quality, heavy metal contamination, and the potential consequences for aquatic organisms and ecosystem structure.
A key topic of discussion was the impact of sediment generated by mining activities on aquatic habitats and riverine food webs. Fine sediment deposits can accumulate on riverbeds, reducing light penetration and adversely affecting algae and benthic organisms that form the foundation of aquatic food chains. These changes may subsequently impact aquatic insects, fish larvae, herbivorous fish, and predatory fish. In addition, long-term exposure to heavy metals may affect the growth, reproduction, and overall health of aquatic communities. Dr. Apinan emphasized that environmental assessments should consider the entire ecosystem rather than focusing solely on contaminant concentrations in water.
He also recommended establishing a systematic and continuous monitoring program for the Kok River Basin. Such a program should integrate assessments of water quality, sediments, aquatic organisms, fish populations, and food web dynamics to better understand the transport pathways and accumulation of contaminants. Combining spatial and temporal monitoring data would improve evaluations of ecosystem changes and potential risks to public health.
The meeting further reviewed water, soil, and food crop monitoring results collected by relevant agencies and academic institutions. Reports indicated the presence of certain heavy metals, including arsenic (As), cadmium (Cd), and lead (Pb), in some samples. Participants discussed the need for additional monitoring, health risk assessments, food safety evaluations, and effective risk communication strategies to ensure that local communities can access and apply reliable information to reduce potential exposure.
Associate Professor Dr. Apinan Suvarnaraksha stated that addressing pollution issues in transboundary river systems requires science-based evidence, long-term monitoring, and collaboration among multiple sectors. He emphasized the importance of viewing rivers as interconnected ecosystems extending from headwaters to downstream areas, noting that impacts on sediments, microorganisms, and aquatic fauna can ultimately affect food security, public health, and local livelihoods.
His participation in the meeting reflects the commitment of the Faculty of Fisheries Technology and Aquatic Resources, Maejo University, to serving as a reliable academic partner for local communities. Through research and expertise in aquatic ecology, fisheries science, and environmental impact assessment, the Faculty continues to support efforts to address transboundary pollution issues using scientific evidence, with the goal of protecting river ecosystems, food safety, public health, and the long-term well-being of communities.